DIAGNOSTYKA DOPPLEROWSKA W NEONATOLOGII
dr n med. Renata Bokiniec Niniejsza monografia znakomicie się wpisuje w ideę Serii Wydawniczej Praktyczna Ultrasonografia, której patronuje jeden z twórców polskiej, współczesnej ul-trasonografii Profesor Zbigniew Kalina. To bardzo praktyczna monografia głównie dedykowana coraz większej rzeszy polskich neonatologów...Cena: 50 zł
Informacja o Autorce
Autorka książki - dr n med. Renata Bokiniec, warszawianka, jest absolwentką I Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie. W 1990 roku podjęła pracę jako lekarz stażysta w Szpitalu Bielańskim w Warszawie. Rok później w tej samej placówce rozpoczęła pracę w Oddziale Noworodkowym. W roku 1995 zdała egzamin l stopnia z Pediatrii. W trzy lata później zdobyła tytuł specjalisty z zakresu Neonatologii.
W międzyczasie, w roku 1996 odbyła półroczny staż w Klinice Intensywnej Terapii Noworodka Królewskiego Szpitala Hammersmith w Londynie. Tam zachęcona przez Pana Prof. Davida Edwards'a rozpoczęła naukę wykonywania badań ultrasonograficznych u noworodków. Zdobywszy rzetelne podstawy z zakresu ultrasonografii wróciła do Polski aby dalej, przez następny rok, szlifować swoje umiejętności pod okiem Pani Prof. Ewy Helwich. Utworzenie Oddziału Intensywnej Terapii Noworodka w Szpitalu Klinicznym im ks. Anny Mazowieckiej w Warszawie, okazało się dobrym bodźcem do zatrudnienia się w tej placówce (od maja 2000 roku kierowanej przez Panią Prof. Marię Borszewską-Kornacką). W roku 2002 autorka po zdaniu regulaminowych egzaminów otrzymała certyfikat z zakresu ultrasonografii pediatrycznej, przyznawany przez PTU. W tym samym roku jako stypendystka Krajowego Funduszu na Rzecz Dzieci odbyła trzymiesięczny staż w szpitalu Orange County w Los Angeles. Jej zainteresowania hemodynamiką układu krążenia noworodka oraz badaniami doplerowski-mi zaowocowały w roku 2004 obroną rozprawy doktorskiej, której tematem była "Ocena przepływów krwi w naczyniach mózgowia i naczyniach jamy brzusznej u noworodków matek chorych na cukrzycę". Równolegle, po spotkaniu z Panią Dr hab. n. med Joanną Dangel, zaczęła pogłębiać wiedzę i umiejętności z zakresu echokardiografii płodowej, co po kilku latach nauki i wytężonej pracy zaowocowało samodzielnym wykonywaniem tych badań. Wdzięczna za uzyskaną tą drogą wiedzę z zakresu perinatologii, postanowiła jednak całkowicie poświęcić się ukochanej dziedzinie - neonatologii. Obecnie badania ultra-sonograficzne i echokardiograficzne wykonuje u noworodków. Od roku 2004 jest zatrudniona na stanowisku adiunkta w Klinice Neonatologii Akademii Medycznej w Warszawie.
Klinika Neonatologii AM w Warszawie,
00-315 Warszawa, ul. Karowa 2
e-mail: r.bokiniec@wp.pl
Od redakcji Serii Wydawniczej Praktyczna Ultrasonografia
Niniejsza monografia znakomicie się wpisuje w ideę Serii Wydawniczej Praktyczna Ultrasonografia, której patronuje jeden z twórców polskiej, współczesnej ul-trasonografii Profesor Zbigniew Kalina.To bardzo praktyczna monografia głównie dedykowana coraz większej rzeszy polskich neonatologów, ale również szerokiemu gronu polskich ultrasonografi-stów, którzy mają naturalną potrzebę poszerzania swojej wiedzy z zakresu szeroko rozumianej diagnostyki ultrasonograficznej.
Autorka tej monografii jest neonatologiem, lekarzem akademickim i ma jako nauczyciel i praktyk naturalną potrzebę przekazywania swojej wiedzy. Wiedzy sprawdzonej i rzetelnej, którą można i należy się podzielić.
Osobiście, jako redaktor naukowy Serii Wydawniczej Praktyczna Ultrasonografia, będąc daleki od diagnostyki ultrasonograficznej w neonatologii, przeczytałem tę monografię jednym tchem.
Monografia opisuje i udowadnia dużą przydatność badań dopplerowskich u noworodków, z całą złożonością problemów diagnostyczno-leczniczych u tej specjalnej grupy pacjentów.
Monografia ta udowadnia, co jeszcze nie do końca jest powszechną praktyką w rzetelnej i profesjonalnej diagnostyce ultrasonograficznej, że badania doplerow-skie, duplex, spektralne ilościowe, z doplerem mocy typu jakościowego są wymaganym standardem i częścią składową profesjonalnej diagnostyki usg w neonatologii.
W tej bowiem specjalności medycznej w całej rozciągłości sprawdzają się zalety usg - bezpieczna, nieinwazyjna, trzyłóżkowa (w obrębie inkubatora), powtarzalna, wygodna w monitorowaniu, przyjazna dla lekarza i najmniejszego z mniejszych pacjenta.
Jako redaktor naukowy Serii Wydawniczej Praktyczna Ultrasonografia, jestem ogromnie rad, że ta monografia wypełnia i dopełnia ideę tej serii wydawniczej - przekazywania sprawdzonej i rzetelnej wiedzy, na którą zawsze jest zapotrzebowanie.
Wierzę, że ta książka będzie jedną z ważniejszych w bibliotece każdego neonato-loga i ważną w zbiorach edukacyjnych szerokiej rzeszy polskich ultrasonografistów.
Dziękuję Pani Doktor Renacie Bokiniec za pomysł i opracowanie tej monografii.
Prof. dr hab. n. med. Wieslaw Jakubowski
Redaktor Serii Wydawniczej
Praktyczna Ultrasonografia
Od Autorki
Obecnie dzięki coraz lepszej dostępności przyłóżkowych aparatów ultrasonogra-ficznych w oddziałach neonatologicznych wzrosła znacznie liczba neonatologów szkolących się w ultrasonografii. Jednak zawrotne tempo rozwoju Neonatologii stawia przed nimi wciąż nowe wyzwania. Tą publikacją chciałabym zachęcić moje koleżanki i kolegów do wykonywania badań doplerowskich u naszych najmłodszych pacjentów.Podstawową racją, przemawiającą za wykonywaniem tych badań u noworodków jest oczywista prawda, że badanie doplerowskie musi stanowić nierozłączny element każdego badania ultrasonograficznego, bez względu na wiek pacjenta. Drugą racją jest fakt, że ultrasonografia doplerowska jest niezastąpiona w rozpoznawaniu pewnych stanów chorobowych, których początek tkwi w układzie krążenia. Przyznaję, że w neonatologii, ze względu na brak współpracy ze strony pacjenta, wykonanie tego badania wymaga od lekarza benedyktyńskiej cierpliwości. No, ale cóż "per aspera ad astra".
Zdecydowana większość zdjęć zamieszonych w tej publikacji została wykonana przez zespół neonatologów wykonujących badania ultrasonograficzne w Klinice Neonatologii Akademii Medycznej w Warszawie. Moim koleżankom i kolegom dziękuję za współpracę. Panom: Profesorowi George'owi Taylor oraz Dr n. med Michałowi Brzewskiemu dziękuję za udostępnienie wykonanych przez siebie fotografii na potrzeby tej publikacji. Kieruję także podziękowania Pani Honoracie Ko-zon i Dr Dariuszowi Madajczakowi za pomoc w opracowaniu rycin. Panu Profesorowi Wiesławowi Jakubowskiemu za życzliwość i pomoc w wydaniu tej pozycji. Szczególne podziękowania składam Pani Profesor Katarzynie Kornackiej, która zawsze jest motorem mojego działania.
Ze względu na bardzo dużą dynamikę zmian w układzie krążenia w pierwszych dobach życia u noworodka, prawidłowa interpretacja badań doplerowskich wymaga wnikliwej jej znajomości. Dlatego też w niniejszej publikacji przedstawiłam także hemodynamikę układu krążenia u płodu pod koniec ciąży i u noworodków zdrowych w pierwszych dobach życia. Zagadnienie podstaw fizycznych badań dople-rowskich potraktowałam skrótowo, pamiętając szczególnie o tych, dla których ta monografia będzie pierwszym zetknięciem się z diagnostyką doplerowską. Niekiedy kontrowersje może budzić przyjęta terminologia ultrasonograficzna. Używany termin "kolorowy dopler" zastąpiłam coraz częściej używanym "dopler kodowany kolorem".
Renata Bokiniec
Klinika Neonatologii AM
w Warszawie
Spis treści
Przedmowa...............................................................................................................Wstęp ......................................................................................................................
Spis skrótów ............................................................................................................11
1. Ultrasonografia doplerowska - podstawy .................................................................15
2. Ocena krążenia mózgowego u noworodka
2.1 Unaczynienie mózgu............................................................................................23
2.1.1 Podstawy anatomiczne .....................................................................................23
2.1.2 Ocena przepływu krwi w tętnicy przedniej mózgu.................................................24
2.1.3 Ocena przepływu krwi w tętnicy środkowej mózgu ..............................................26
2.2 Fizjologiczna centralizacja krążenia ......................................................................28
2.3. Ocena wybranych patologii ośrodkowego układu nerwowego .................................33
2.3.1 Zmiany niedotlenieniowo-niedokrwienne ............................................................33
2.3.2 Wodogłowie pokrwotoczne.................................................................................40
2.3.3 Zewnętrzne przestrzenie płynowe mózgu............................................................43
2.3.4 Malformacje naczyniowe ..................................................................................45
2.3.5 Yaskulopatia lenticulostriata .............................................................................48
3. Ocena krążenia trzewnego
3.1 Podstawy anatomiczne ........................................................................................52
3.2 Ocena przepływu krwi w tętnicy krezkowej górnej .................................................52
4. Ocena przepływu krwi w krążeniu wrotnym
4.1 Podstawy anatomiczne ........................................................................................58
4.2 Ocena przepływu krwi w żyle wrotnej....................................................................59
4.3 Zakrzepica żyły wrotnej ......................................................................................59
5. Ocena krążenia nerkowego
5.1 Podstawy anatomiczne.........................................................................................64
5.2 Ocena przepływu krwi w tętnicach nerkowych........................................................65
5.3 Zakrzepica żyły nerkowej....................................................................................67
6. Ocena przepływu krwi w przewodzie żylnym ..........................................................71
7. Badania doplerowskie u noworodków matek chorych na cukrzycę (NMC) .................74
8. Indeks ...............................................................................................................84


